Jak zbudowana jest stopa?
Stopa ma 26 kości, 33 stawy i ponad 100 więzadeł, a do jej kości przyczepia się około 20 mięśni. Stopy amortyzują kroki, stabilizują ciało i pozwalają się przemieszczać. Są też narządem czucia, który odbiera informacje o podłożu. Zaburzenia pracy stóp mogą z czasem przeciążać stawy kolanowe i biodrowe oraz kręgosłup. Dlatego o stopy warto dbać od najmłodszych lat.
Jak wygląda stopa małego dziecka?
Stopa niemowlęcia nie ma jeszcze ukształtowanych łuków, a paluch wyraźnie odstaje od pozostałych palców. Miejsce przyszłego łuku wypełnia tkanka tłuszczowa, która zaczyna zanikać, gdy dziecko stawia pierwsze kroki, zwykle około pierwszego roku życia. Dlatego stopa malucha wydaje się płaska. To płaskostopie fizjologiczne, czyli prawidłowe na tym etapie rozwoju, a jako wadę ocenia się je dopiero u dzieci starszych niż 4–5 lat.
Kości stopy małego dziecka są w dużej części chrzęstne i kostnieją stopniowo przez całe dzieciństwo. Ostateczny kształt stopa uzyskuje wraz z zakończeniem wzrostu kości, w wieku kilkunastu lat. Pierwszy rok życia jest bardzo ważny dla rozwoju ruchowego dziecka, także dla rozwoju stóp. Nieprawidłowości z tego okresu mogą w przyszłości sprzyjać przeciążeniom kolan, bioder i kręgosłupa.
Jak dbać o stopy niemowlęcia?
Stopy niemowlęcia od pierwszych dni przygotowują się do chodzenia i potrzebują swobody. Nie zakładaj dziecku ciasnych ani za krótkich ubranek, które krępują ruchy nóg. Pozwalaj mu kopać i uderzać stopami o podłogę, ścianę czy łóżeczko. Stopy mają bardzo dużo receptorów czucia, więc dziecko w ten sposób poznaje otoczenie.
Stopy malucha warto głaskać i masować dłońmi, piłeczką albo miękką zabawką, bo potrzebują różnych bodźców i obciążeń.
Nie kupuj bucików dziecku, które jeszcze nie chodzi. Leżącemu niemowlęciu buty niczemu nie służą, a krępują ruchy stopy i zaburzają jej odczulanie, czyli stopniowe oswajanie się z bodźcami z zewnątrz. Odczulanie jest najsilniejsze około 8 miesiąca życia. W tym okresie dziecko zaczyna pocierać stopą o stopę, chwytać stopy rączkami, ściągać skarpetki i wkładać paluch do buzi. Wszystko to przygotowuje stopy do obciążenia, czyli do stania, chodzenia bokiem przy meblach, a w końcu do samodzielnych kroków.
Kiedy kupić pierwsze buty i jakie powinny być?
Pierwsze buty kupuje się wtedy, gdy dziecko chodzi już samodzielnie. Wcześniej nie zakładaj mu też skarpet z usztywnioną podeszwą, bo stopa traci wtedy kontakt z podłożem, a to hamuje jej rozwój i poznawanie otoczenia. Pierwsze kroki w domu dziecko może stawiać boso, ale kiedy zaczyna chodzić samodzielnie, potrzebuje obuwia.
Przy wyborze pierwszych butów warto sprawdzić trzy cechy.
- Zapiętek jest usztywniony i stabilizuje piętę, ale nie sięga ponad kostkę, więc nie utrudnia zginania stopy w górę przy kucaniu i klęczeniu.
- Podeszwa jest na tyle miękka, że da się ją swobodnie zgiąć trzema palcami na linii palców stopy.
- Przód buta jest szeroki, więc palce mogą swobodnie pracować.
Czy dziecko powinno chodzić boso?
Dziecku warto pozwalać chodzić boso, najlepiej po naturalnym podłożu, takim jak trawa czy piasek. Tylko na takim podłożu stopa pracuje w trzech płaszczyznach. Twarda i płaska podłoga w domu nie daje stopie takiej pracy ani amortyzacji.
Jak obcinać dziecku paznokcie?
Paznokcie u stóp dziecka obcinaj prosto, zgodnie z ich naturalnym kształtem. Nie zaokrąglaj brzegów i nie wycinaj ich zbyt głęboko, bo łatwo wtedy o bolesne zapalenie wałów paznokciowych. Za małe skarpetki, rajstopy lub body uciskają palce, a to może deformować paznokcie i sprzyjać ich wrastaniu. Na co dzień wystarczy po kąpieli natłuścić stopy i paznokcie oliwką, olejem kokosowym albo emolientem dla dzieci.
Jeśli płaskostopie nie zanika u dziecka starszego niż 4–5 lat, warto zbadać jego stopy.
