Dlaczego sposób stawiania stóp ma znaczenie?
Określenia „pronator” i „supinator” opisują osobę według tego, jak stawia stopy podczas chodzenia i biegu. Temat jest szczególnie ważny dla biegaczy. Nawet w czasie spokojnego biegu stopy przyjmują siły kilkakrotnie przekraczające ciężar ciała i to one amortyzują każdy kontakt buta z podłożem. Od sposobu stawiania stóp zależy obciążenie stawów skokowych i kolan, a pośrednio także kręgosłupa. Stopa może nadmiernie pronować, supinować albo ustawiać się neutralnie.
Na czym polega pronacja w normie?
Pronacja to przetaczanie stopy do wewnątrz. Jeśli nie jest nadmierna, to prawidłowy sposób stawiania kroków. Odcisk takiej stopy pokazuje ślad pięty, wszystkich pięciu palców i łączącego je pasa wzdłuż zewnętrznej krawędzi stopy.
Odcisk stopy możesz zrobić samodzielnie: przejdź boso po lekko wilgotnym piasku albo zmocz stopę i przyciśnij ją do białej kartki papieru. Taki test daje tylko ogólny obraz. W gabinecie fizjoterapeuta ocenia stopy na podoskopie i wykonuje odbitkę na plantografie, która pokazuje strefy największego nacisku. Nacisk stóp mierzy też na macie tensometrycznej, w staniu i w chodzie.
Kiedy pronacja jest nadmierna?
Pronacja jest naturalna, ale tylko w pewnym zakresie. Zbyt duże obciążanie wewnętrznej części stopy podczas chodzenia i biegania może prowadzić do przeciążeń i kontuzji, także kolan. Jeśli w teście widać cały odcisk stopy, łuk może być obniżony i sprzyjać nadmiernej pronacji. Czy tak jest naprawdę, pokaże dopiero badanie w chodzie, bo pronację ocenia się w ruchu.
Czym jest supinacja?
Supinacja polega na tym, że podczas kroku nacisk przenosi się głównie na zewnętrzną krawędź stopy. Wskazówką bywają buty, zwłaszcza miękkie klapki, które są wyraźnie bardziej wgniecione lub starte na zewnętrznych krawędziach. Przy takim ustawieniu stopa słabiej amortyzuje wstrząsy podczas marszu i biegu. Stopa jest wtedy mniej stabilna, więc łatwiej o skręcenie stawu skokowego.
Co zrobić, gdy stopa pracuje nieprawidłowo?
Sposób stawiania stóp ocenia fizjoterapeuta w komputerowym badaniu stóp, które trwa około 45 minut. Jeśli stopa zbyt mocno się przetacza, fizjoterapeuta może zalecić ćwiczenia, a gdy to potrzebne, wkładki ortopedyczne. Wykonujemy je na miejscu, osobno dla każdej stopy. Wkładka odciąża przeciążone części stopy i dociąża te, które pracują za słabo. W odróżnieniu od gotowych wkładek ze sklepu wspomaga pracę stopy, zamiast jedynie biernie ją podpierać.
Rady dla aktywnych
- Jeśli regularnie uprawiasz sport, a zwłaszcza biegasz, przyjdź na badanie z butami treningowymi. Pokażą, jak ustawia się stopa podczas intensywnego ruchu, i pomogą dopasować rozmiar wkładki.
- Zwracaj uwagę na podłoże. Gdy masz okazję, chodź lub biegaj krótko boso po miękkim, naturalnym podłożu, na przykład po trawie lub plaży.
- Wybieraj neutralne buty sportowe. Nadmiernie pronować lub supinować może tylko jedna stopa, a wkładka wykonana po badaniu uwzględnia wadę każdej stopy osobno.
Jeśli podczas biegania czujesz dyskomfort w stopach, kolanach lub biodrach, zacznij od badania stóp.
