Jak zbudowana jest stopa?
Stopy dźwigają ciężar całego ciała. Każda z nich ma 26 kości, 33 stawy i 107 więzadeł. Budowa stopy zapewnia stabilność w staniu, umożliwia sprawne poruszanie się i amortyzuje przeciążenia. Stopa działa też jak precyzyjny czujnik, który odbiera informacje o podłożu i współpracuje z układem równowagi.
Codziennie wykonujemy kilka tysięcy kroków, dlatego budowa i kształt stopy mają wpływ na jakość kroku, amortyzację i podparcie. Od nich mogą zależeć dolegliwości w różnych częściach ciała, od stawów skokowych i kolan po biodra i kręgosłup.
Spośród trzech typów stopy, które wyróżnia się według długości palców, najczęściej występuje stopa egipska, rzadziej grecka, a najrzadziej rzymska.
Stopa egipska
Stopa egipska, nazywana też spadzistą, ma najdłuższy pierwszy palec, czyli paluch. Pozostałe palce skracają się kolejno od drugiego do piątego i układają w linii mocno nachylonej, dzięki czemu stopa wydaje się dłuższa i smuklejsza. W tej stopie najbardziej obciążone są śródstopie i paluch.
Uważa się, że stopa egipska sprzyja powstawaniu palucha koślawego, czyli haluksa. Ta deformacja zaburza biomechanikę chodu, co z czasem może sprzyjać powstawaniu palców młotkowatych i bolesnych modzeli na podeszwie.
Co zwiększa ryzyko haluksa?
Paluch koślawy (hallux valgus) to boczne odchylenie palucha, które częściej dotyczy kobiet. Ryzyko tej deformacji zwiększają:
- skłonności rodzinne,
- obuwie z wąskimi noskami,
- przykurcz ścięgna Achillesa,
- znaczne płaskostopie,
- choroby ogólnoustrojowe, na przykład reumatoidalne zapalenie stawów,
- koślawość kolan,
- osłabienie więzadeł i torebek stawowych.
Przy haluksie stosuje się leczenie zachowawcze, czyli wkładki i ortezy, wygodne obuwie z szerokim noskiem oraz ćwiczenia rozciągające i wzmacniające krótkie mięśnie stopy. Stan zapalny leczy się według zaleceń lekarza. O operacji decyduje lekarz ortopeda, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy.
Stopa grecka
W stopie greckiej najdłuższy jest drugi palec. Taki kształt stopy często widać na antycznych rzeźbach greckich, stąd jej nazwa. Stopę grecką nazywa się też stopą Mortona, ale nie należy jej mylić z nerwiakiem Mortona, czyli bolesnym zgrubieniem nerwu w śródstopiu.
Zależnie od różnicy długości palców stopa grecka jest prostokątna albo spadzista. W stopie prostokątnej drugi palec wyraźnie wystaje przed paluch, a palce od trzeciego do piątego mają podobną długość. W stopie spadzistej różnica między drugim palcem a paluchem jest mniejsza, a pozostałe palce układają się w linii nachylonej w dół stopy.
Podczas chodu najbardziej obciążony jest drugi palec, dlatego to on najczęściej ulega urazom. W za krótkim bucie jest uciskany, podkurcza się i z czasem może przybrać kształt palca młotkowatego. Palec młotkowaty jest przykurczony w stawie międzypaliczkowym bliższym i nie da się go w pełni wyprostować. Takie zmiany powstają głównie w źle dobranym obuwiu i przy nierównomiernym obciążaniu stóp.
Deformacja daje przede wszystkim ból i zaczerwienienie palca. Na grzbiecie palca, w miejscu tarcia o but, tworzą się bolesne odciski, a u jego podstawy modzele. Przy zaawansowanej deformacji może pojawić się metatarsalgia, czyli ból pod głową kości śródstopia.
Przy stopie greckiej długość buta trzeba dobrać do najdłuższego, drugiego palca, a nosek powinien być szeroki. Dopóki deformacja palca nie jest utrwalona, ćwiczenia rozciągające mogą spowolnić jej postęp. O leczeniu operacyjnym utrwalonej deformacji decyduje lekarz ortopeda.
Stopa rzymska
Stopa rzymska jest też nazywana kwadratową lub polinezyjską. Trzy pierwsze palce mają w niej niemal tę samą długość, a czwarty i piąty są wyraźnie krótsze. Stopa wydaje się przez to mocniejsza i krótsza, niż jest w rzeczywistości. Ciężar rozkłada się w niej korzystnie, dlatego dobrze znosi duże obciążenia i nie opisuje się schorzeń typowych dla tego typu stopy.
Jeśli drugi palec się podkurcza, paluch odchyla się na bok albo na podeszwie wracają modzele, zrób komputerowe badanie stóp.
